Hoe krantenkoppen een onmisbaar systeem om zeep helpen.

Dit fenomeen kennen we al. In de tijd van staatssecretaris Albayrak was ik nauw betrokken bij maatregelen om ‘onttrekkingen’ tot een minimum te beperken. Onttrekkingen is de formele term waarmee wordt aangeduid wanneer een tbs’er de benen neemt tijdens begeleid verlof. Iets anders dan ontsnappen want dan verdwijnt de patiënt uit de gesloten kliniek of penitentiaire inrichting.

Verschil tbs en gevangenis
Delinquenten krijgen tbs wanneer er een draadje los zit. Doorgaans nadat dit voor de strafzitting is vastgesteld door gespecialiseerde psychiaters en psychologen. Dat gebeurt in het Pieter Baan Centrum, een gevangeniskliniek die alle expertise in huis heeft om vast te stellen of de strafbare feiten zijn gepleegd onder invloed van een stoornis of psychiatrische ziekte. Na recente verschrikkelijke gebeurtenissen gaan er steeds meer stemmen op om ook zonder dat betrokkene meewerkt, toch de mogelijkheid te benutten tbs op te leggen. Dat kon altijd al maar werd relatief weinig door de rechterlijke macht gebruikt.

De kerndoelstelling van tbs is behandeling. Daarom spreken we van patiënten. Het regime is uiterst strikt en permanente observaties moeten een beeld geven van de geestelijke toestand van de patiënt, of deze inderdaad vorderingen maakt in zijn resocialisatietraject gekoppeld aan de zeer zwaarwegende afweging of hij of zij, op termijn, in aanmerking komt voor verlichting van het regime met als uiteindelijk doel, terugkeer in de samenleving. Hiervoor bestaan protocollen met een aantal stadia waarbij het aspect veiligheid de belangrijkste component is.

Wanneer verlof?
Kortweg komt het erop neer dat eerst het behandelteam en de directie hierover een oordeel vellen. Dan moet deze regimeverandering altijd nog worden voorgelegd aan de rechter. Eerst dan kan bijvoorbeeld toestemming tot begeleid verlof worden verleend. U heeft geen idee waaraan de gedragingen en uitingen van een patiënt moeten voldoen om met recht van een succesvol begeleid verlof te kunnen spreken. Startend met dubbele begeleiding, dus een sociotherapeut én iemand opgeleid voor de bewaking, vervolgens korte enkelvoudige begeleiding, uiterst strikt geregisseerde thuisbezoeken of voorbereidingen voor terugkeer in de samenleving door instanties te bezoeken.

Hoeveel veiliger kunnen we het maken?
Sinds langere tijd is het opleidings- en trainingsprogramma van sociotherapeuten beslist niet mals. Een van de voorbeelden is een uitgebreide training door professionals waarin de sociotherapeuten worden voorbereid op verantwoord uitvoeren van begeleid verlof. Het programma Samen Uit, Samen Thuis klinkt wel leuk maar is een heftig programma met workshops waarin de sociotherapeut wordt getraind in alle aspecten van verlofbegeleiding. Ook de vervoerders van gedetineerden doorlopen een speciaal voor hen ontworpen programma (Dienst Vervoer en Ondersteuning).

Uit bergen literatuur en landelijke zowel als internationale onderzoeken blijkt dat het Nederlandse tbs-systeem één van de, zo niet het beste systeem is, ondanks beperkingen en tegenslagen die nu eenmaal onderdeel uitmaken van ieder systeem.

Daarbij komt, in de tbs-klinieken verblijven lieden die zo gestoord zijn dat ze waarschijnlijk nooit meer op straat komen. Pedoseksuelen die, zouden zij de kans krijgen, een half uurtje nodig hebben om weer in de fout te gaan. Patiënten zonder enige rem op agressie die je vermoorden met een potlood. Om niets.
Manipulanten die er een ontembaar genoegen in scheppen de wereld om zich heen naar de verdommenis te helpen. Deze types zijn niet werkelijk te behandelen behalve in een gesloten setting adaptief gedrag af te dwingen dus komen er ook niet meer uit. Dat heet Long Stay.
Sterker nog, ik ken vele gevallen uit deze categorie die er helemaal niet meer uit willen omdat ze zo gestoord zijn dat ze bang zijn van zichzelf.

Want wat is het alternatief?
Dat zien we in het gevangeniswezen. Waar delinquenten die zware misdrijven hebben begaan worden opgeborgen zonder of met nauwelijks individuele psychologische behandeling. Hieraan wordt de laatste jaren weliswaar meer aandacht besteed maar dat onder druk van het feit dat het percentage recidive (herhalingsmisdaden) onwenselijk hoog is. Om het maar even eenvoudig te zeggen: als je iemand langjarig opsluit die nog niet of een beetje gestoord is, dan wordt hij het wel. In de bak leer je je op relatief antisociale wijze handhaven in een gesloten samenleving en eenmaal terug op straat is menig gestrafte een wandelende tijdbom.

Waar gaat het wél mis?
Op twee terreinen.

Personele kwaliteit
Daarbij doel ik niet op het feit dat sociotherapeuten niet de kennis, vaardigheid en motivatie hebben om hun werk goed te doen. Hierbij doel ik wel op de relatief jonge instromende sociotherapeuten die, na een te korte periode van intensieve opleiding, verantwoordelijkheden moeten dragen (waaronder het begeleiden van verlof) waartegen ze nog niet zijn opgewassen. Nog onvoldoende mentaal zijn gehard om met kracht interventies te doen zodat een verlofsituatie niet eindigt in een onwenselijke situatie waaronder onttrekking.

Want (als u me toestaat) de ratten weten precies hoe ze iemand kunnen bespelen, zuigen, manipuleren en hiermee onzeker maken. De grens opzoeken of ongewenst gedrag vertonen. Want het ruiken van de buitenlucht brengt weer nieuwe impulsen met zich mee. En vergist u zich niet in het volkomen onverantwoorde gedrag van ouders of familie tijdens huisbezoek. Regelmatig heb ik thuisbezoek afgebroken omdat tokkievader het wel oké vond dat zijn gestoorde zoon een biertje neemt terwijl de misdrijven onder invloed van alcohol en drugs waren gepleegd. Kappen dan en terug naar de kliniek. Maar ik geef het je te doen wanneer je als jonge sociotherapeut de zuigende kwal in zijn natuurlijke habitat naar de wc moet begeleiden omdat hij anders de benen neemt via de keukendeur. Om even een blowtje te gaan doen bij zijn vrienden in het wijkje verderop.

Hierop wordt in voornoemde extra opleidingen heel veel aandacht besteed.

Onvoldoende eenduidige steun vanuit politiek, media dus samenleving
Hierbij doel ik niet alleen op de schreeuwers in onze ‘kwaliteitskranten’ die nog geen tbs-kliniek van binnen hebben gezien. Hierbij doel ik ook op Kamerleden die ieder nieuwsfeit aangrijpen om weer schriftelijke of mondelinge vragen te stellen. Dat mag, maar de vragen zijn zo tendentieus dat de afkeuring erin ligt opgesloten. In plaats van zich te realiseren dat het tbs-systeem slechts kan verbeteren wanneer hier breed draagvlak voor blijft bestaan. Voldoende middelen ter beschikking staan om daadwerkelijk het verschil te maken.

En voorts staat in de krant het volgende domme, onwetende commentaar:

Dat blijkt uit de incidentmeldingen vanuit het gevangeniswezen en tbs-klinieken die De Telegraaf heeft opgevraagd. Deze piketmeldingen lijken bovendien toe te nemen, van 214 in 2014 naar 253 vorig jaar.

Ik heb zojuist uitgelegd dat er een essentieel verschil is tussen ‘het gevangeniswezen’ en ‘tbs-klinieken’. Letterlijk niet te vergelijken.
Dus alleen de optelsom al is appels met peren vergelijken.

Tenslotte moet u nog weten dat vele gestoorde sukkels in tbs-klinieken een verstandelijke beperking hebben. Al angst ontwikkelen als iemand een harde scheet laat. Dat deze patiënten de benen nemen en worden teruggevonden achter de vuilcontainer op het terrein. Of in het parkje om de hoek. En pas na een paar dagen weer rustig worden wanneer ze weer veilig binnen de muren en hekken van de kliniek zijn. Er is namelijk een wettelijke verplichting om iedere onttrekking te melden, al duurt deze slechts 15 minuten.

Mag u raden wat de uitkomst zal zijn van de lezersenquête in onze ‘kwaliteitskrant’ onder de titel ‘Stelling van de dag: Tijdelijke stop op verloven criminelen’ wanneer ernaast een tendentieus artikel staat met de titel ‘tbs’er vlucht alle kanten op’.

Dus stop met dat tendentieuze domme gelul en studeer eens op de feiten, inclusief de mislukkingen of incidenten, want die ontken ik niet: https://www.tbsnederland.nl/tbs/

Zet geen systeem onder druk waarvoor geen fatsoenlijk alternatief bestaat behalve opsluiten en de sleutel weggooien.

. Van een van onze correspondentenSTERK verhaalHoe krantenkoppen een onmisbaar systeem om zeep helpen. Dit fenomeen kennen we al. In de tijd van staatssecretaris Albayrak was ik nauw betrokken bij maatregelen om 'onttrekkingen' tot een minimum te beperken. Onttrekkingen is de formele term waarmee wordt aangeduid wanneer een tbs’er de benen neemt tijdens begeleid verlof. Iets...Politieke Partij voor Constructieve Onvrede zonder Taboes - TIJD VOOR VERANDERING !