Regelmatig wordt hier geschreven over participatie. Burgers vroegtijdig betrekken bij plannen en besluitvorming. Als het kan, burgers laten meebeslissen over onderwerpen die hen rechtstreeks betreffen.

Participatie is een trendy echter holle kreet. Opvallend hierbij is dat veelvuldig mislukken of niet op gang komen van participatie in eerste instantie niet ligt aan ‘de burger’. Het grootste probleem ligt bij ‘de politiek’.
Wat blijkt uit een groeiend aantal onderzoeken van diverse universiteiten, Prodemos of Civil Society Europe, dat ‘de burger’ helemaal niet uit is op tegenstellingen. Kortom, is als verzamelde groep eerder gematigd en zelfs bereid noodzakelijke compromissen te omarmen.

Voorts blijkt dat ‘de burger’ niet onwetend is, slecht geïnformeerd of onkundig in het evalueren van tegengestelde belangen. Bijvoorbeeld het belang van niet explosief stijgende lonen omdat daarmee werkgelegenheid en onze exportpositie gevaar loopt. Of het belang van goed georganiseerde Europese samenwerking rond de vluchtelingenproblematiek. Of dat met versneld bouwen van woningen wel op groen wordt ingeleverd.

Opvallend is dat wanneer wetenschappers experimenten houden met groepen burger met totaal verschillende politieke voorkeuren zonder dat zij dat van elkaar weten gezamenlijk moeten besluiten over hele grote onderwerpen, zij binnen de kortste keren tot originele, samenbindende oplossingen komen. Hoe concreter de vraag, hoe sneller de oplossing.
Eenvoudig gezegd, de oefening luidt: jij bent lid van deze allesbepalende denktank, het voortbestaan van welvaart, welzijn, vrede, veiligheid en leefklimaat hangen ervan af en je mag pas weg als je met elkaar een oplossing vindt voor enkele grote probleem.

Excuus voor de lange inleiding echter noodzakelijk als opmaat voor nieuws uit onze buurgemeente Haarlem.

Korte metten. Dat maakte de raadscommissie bestuur met de toekomstvisie die in samenspraak met veel Haarlemmers is opgesteld.

Alle partijen wilden aan het document wel wat veranderen. De een miste expliciete uitspraken over minima-beleid in de toekomst. De ander vond dat het beheer van de kades opgenomen moest worden. Weer een ander had bezwaar tegen sommige passages. De gedachte aan een tunnel van oost naar west viel niet overal in goede aarde. Er was ook onduidelijkheid over de betekenis van het document.

Het afgelopen jaar waren er tientallen bijeenkomsten in de stad waar Haarlemmers werden uitgedaagd mee te denken over de verdere toekomst. Hoe ziet de stad er in 2040 uit? Het leidde tot een pakket aan voorstellen op heel wat beleidsterreinen. De uitkomsten daarvan werden vlak voor de zomer aan de raadscommissie gepresenteerd en dat leidde tot harde kritiek.

Wat zich in Haarlem heeft afgespeeld in de gemeenteraad is stuitend. Eerst je burgers uitnodigen hun gedachten aan te leveren en dit vervolgens niet willen bespreken in de raad. In tegendeel, zelfs willen strepen en herschrijven wat de burger eigenlijk hoort te vinden. Het is notabene de Burgemeester (bestuurder) die wijst op het nut van deze ‘officiële reisgids voor de binnenzak van raadsleden en ambtenaren’.

Terug naar het kopje participatie.
Wat beweren bestuurders en volksvertegenwoordigers:

  • Wij vinden de mening van onze burgers belangrijk;
  • Wij willen hen betrekken bij besluiten;
  • Wij willen hen uitleggen waarom besluiten zoals wij ze nemen belangrijk zijn voor de toekomst van onze gemeente;
  • Wij willen duidelijk maken waarvoor we staan. Transparant besturen en toegankelijk zijn voor inwoners van onze gemeente;
  • Wij noemen dit participatie en stellen er zelfs een wethouder voor aan, zo belangrijk vinden wij het.

Maar het kan helemaal niet! Het is onzin en een zoethoudertje. Het is een verdekte leugen!
Niet bewust, gemeen of frauduleus. Omdat je, wanneer je serieus en oprecht participatie toestaat, je wel kunt inpakken als politieke partij in de huidige vorm. Omdat je dogma’s, idealen en standpunten overblijfselen zijn uit een oud politiek systeem vol tegenstellingen.

Uit onderzoeken blijkt dat burgers helemaal geen trek hebben in die politieke spelletjes. Dat ze gewoon hun ei kwijt willen en, belangrijker nog, dat er iets wordt gedaan met hun kritiek en ideeën. Dat belangrijke onderwerpen klakkeloos worden ingewisseld tegen andere belangen om een politieke coalitie mogelijk te maken. Jij krijgt dit van mij en daarvoor ik dat van jou.
Dus participatie kan niet slagen op deze manier. Het politieke systeem is er niet voor gemaakt. Want dat zorgt ervoor dat we mensen kiezen die niet alleen hun eigen belangen hebben maar tevens lid zijn van een politieke partij. Die partijen hebben nog grotere belangen. Het gaat om heel veel geld en belangrijke posities. Dus moeten individuele politici (mannetjesmakerij) en partijen (uitvergroten van de verschillen met je politieke tegenstanders) ervoor zorgen dat zij zelf zo goed mogelijk uit de verf komen. Dat kan alleen maar ten koste van die ander. Want meer dan 100% is niet te verdelen! Dat snapt een kind!

Hoe reageert de burger wanneer er eerst net wordt gedaan dat mee mag praten, om vervolgens te worden afgezeken? Door het bestuur of, erger nog, door je eigen volksvertegenwoordigers. Niet gemeen, doelbewust of frauduleus. Maar omdat deze vorm van inspraak eenvoudigweg niet kan! Niet past in onze politieke ordening om het maar officieel te zeggen. Dus wat denken, voelen en zeggen burgers na weer te zijn teleurgesteld:

  • Ze zijn alleen maar bezig met hun eigen spelletjes;
  • Politici zijn onbetrouwbaar, het zijn graaiers;
  • In verkiezingstijd beloven ze van alles, daarna zijn ze het vergeten;
  • Ik ga niet meer stemmen, wat voor zin heeft het;
  • Ik ga wel stemmen en ik stem op mensen die zeggen hoe verrot alles is;
  • Europa kost ons alleen maar geld;
  • Eigen volk eerst. Buitenlanders krijgen alles gratis;
  • Kartelpolitiek. Corruptie. Nepparlement.

Wanneer je dit als politicus roept, ben je van het volk. Wordt je gekozen totdat blijkt dat je dezelfde dingen moet doen om binnen het systeem te passen.

Hoe werkt participatie wel?
Ontwerp een goed systeem om ideeën, kritieken en adviezen op te halen bij je inwoners. Met moderne hulpmiddelen kan dat veilig en efficiënt. Een digitaal loket, toegankelijk, eenvoudig te gebruiken en breed gepromoot. Dus goede voorlichting is van belang. Met een kritische toetsing op vooraf vastgestelde criteria. Geschreeuw, gescheld, gedreig, niet terzake doende proza, eenzijdige belangenafweging met verstrekkende gevolgen worden gewipt. Met bericht aan de zender want we hebben allemaal een DigiD. Dus geen anoniem geblaat. Desnoods met een gele en rode kaart systeem want voor grootmuilerij moet je in de kroeg zijn. Je mag wel inzenden namens een belangengroep, etc.

Wijs hiervoor herkenbare onderwerpen aan die de burger rechtstreeks raken. In de portemonnee, de buurt, de gemeente. Dus geen filosofische discussies over het nut van de democratie of ontwerpen van een nieuw pensioenstelsel. Daarvoor kiest de burger haar vertegenwoordigers. En worden overheden gesteund door een kundig ambtelijk apparaat.

Publiceer deze uitingen van de burgers ongecensureerd (met uitzondering van zaken die niet bij wet zijn toegestaan).

Geef antwoord in de vorm van wat wel of niet kan en waarom. Waarom je als bestuurder tot een andere afweging komt. Ook openbaar met uitzondering van informatie die voor de markt nadelig uitwerkt voor land, provincie, gemeente of (semi)overheidsinstelling.

Kom op basis hiervan tot debat in kamer of raad. Pas nu is er ruimte om politieke standpunten tegen elkaar af te wegen. Beleidsnotities te bespreken. Programmabegrotingen, rapportages en bestemmingsplannen te akkoorden of amenderen. Dus een politiek systeem dat volgend en dienstbaar is op geleide van de inspraak van de burger. Waarbij bestuurders ruim mandaat krijgen om hun voornemens uit te voeren maar zich niet kunnen beroepen op een carte blanche.

Pas de haalbare adviezen en ideeën van burger zichtbaar toe. Overigens de term burgers is breed. Hieronder versta ik ook ondernemers, belangengroepen, wetenschappers, brancheverenigingen kortom iedereen die kan bijdragen aan algemeen nut.

Je krijgt er ook iets voor terug als politiek. Namelijk vrijheid van handelen wanneer wordt nagelaten gebruik te maken van het hierboven beschreven systeem van raadpleging. De oorsprong van dit systeem is raadgevend en niet correctief. Want daarvoor kies je een volksvertegenwoordiging die je per periode aan de (Ring)dijk kunt zetten middels nieuwe verkiezingen.

Participatie, laat me niet janken!

 

 

. Van een van onze correspondentenSTERK verhaalRegelmatig wordt hier geschreven over participatie. Burgers vroegtijdig betrekken bij plannen en besluitvorming. Als het kan, burgers laten meebeslissen over onderwerpen die hen rechtstreeks betreffen. Participatie is een trendy echter holle kreet. Opvallend hierbij is dat veelvuldig mislukken of niet op gang komen van participatie in eerste instantie niet ligt...Politieke Partij voor Constructieve Onvrede zonder Taboes - FORTIS ET LIBOR (sterk en vrij)