Reinier van Zutphen, Nationale Ombudsman, kijkt terug op vier jaren participatiesamenleving. Zijn kritieken liegen er niet om. Onder leiding van twee Kabinetten Rutte is een streep gehaald door de klassieke verzorgingsstaat. Op vele terreinen is primaire verantwoordelijkheid teruggegeven aan de burger. Maar dat is verre van vlekkeloos verlopen.

Van Zutphen refereert aan onderzoeken van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (CPB). Hierin staan belangrijke argumenten waarom de mythe van zelfredzaamheid in teveel gevallen niet opgaat.

Mensen met een zwakke positie in de samenleving zijn niet in staat tot zelfredzaamheid. In de gedecentraliseerde zorg, waarbij vele taken naar de gemeenten zijn overgeheveld. In het indienen van een hulpvraag bij de overheid door gecompliceerde digitale systemen en de onbekendheid met regelingen waarvoor zij in aanmerking kunnen komen. In situaties waarin burgers in de steek gelaten worden, bijvoorbeeld schade en waardevermindering van hun huizen door de aardbevingen in Groningen, de afwikkeling van de gevolgen van Q-koorts of planologische besluiten waar burgers onevenredige schade door lijden.

De burger is pas zelfredzaam, volgens Van Zutphen, wanneer je mondig en onderlegd genoeg bent om je door de systemen te worstelen. Hierdoor met recht een beroep kunt doen op regelingen die het mogelijk maken enigszins zelfstandig te blijven functioneren. De juiste zorg en ondersteuning te krijgen en hierdoor niet verder weg te zakken in het moeras van kortingen op zorg, oplopende individuele kosten, onbegrijpelijke selectiecriteria wanneer je waarvoor in aanmerking komt, etc. Om nog maar te zwijgen over het krijgen van toeslagen via het ene systeem, die je weer moet terugbetalen vanwege een andere regeling en je hiermee nog dieper in de (financiële) misère komt.

Wat blijkt uit voornoemde onderzoeken, mensen die hulp het hardst nodig hebben zijn het stadium van zelfredzaamheid allang voorbij. Want ogenschijnlijk zelfredzame mensen hoor je niet, totdat er een kink in de kabel komt door bijvoorbeeld scheiding, plotselinge ernstige ziekte, huiselijk geweld, mentale problemen (verwarde personen) of arbeidsongeschiktheid. Tal van voorbeelden die je niet oplost met beleid dat op burelen wordt ontworpen echter niet in de praktijk zijn getest laat staan regelmatig worden geëvalueerd. Of het moet zijn dat de Staatssecretaris weer eens naar de Kamer wordt bevolen om uit te leggen waarom het nog steeds een ongeregelde bende is met het Persoonsgebonden Budget.

Ik ben sterk voorstander van de participatiesamenleving en bevorderen van zelfredzaamheid. Vanuit de liberale gedachte dat overheidsbetutteling nog nooit tot een zelflerende samenleving heeft geleid. Echter de grens ligt bij mensen die tussen wal en schip raken. Wij hebben de plicht om deze mensen te ondersteunen ter behoud van kwaliteit van leven en de mogelijkheid te kunnen deelnemen aan onze welvarende samenleving.

Daarvoor wordt geen dank-je-wel gevraagd, slechts alsjeblieft gezegd, ook vanuit de overheid.

Foto: ANP

. Van een van onze correspondentenSTERK verhaalReinier van Zutphen, Nationale Ombudsman, kijkt terug op vier jaren participatiesamenleving. Zijn kritieken liegen er niet om. Onder leiding van twee Kabinetten Rutte is een streep gehaald door de klassieke verzorgingsstaat. Op vele terreinen is primaire verantwoordelijkheid teruggegeven aan de burger. Maar dat is verre van vlekkeloos verlopen. Van Zutphen...Politieke Partij voor Constructieve Onvrede zonder Taboes - FORTIS ET LIBOR (sterk en vrij)